Fri, 13 Dec, 2019


सौर्य ऊर्जाको लामो इतिहास
फरकधार / भदौ २७, २०७६

एजेन्सी– पछिल्लो समय नेपालमा सोलार प्यानल राख्ने कुरा मात्र होइन, सोलार गाडीहरुबारे पनि बहस सुरु हुन थालेको छ । 



सरकारले पनि सौर्य ऊर्जाको प्रयोग बढाउनका लागि विभिन्न सहुलियत ऋण दिने कार्यक्रमहरु ल्याएको छ । अझै पनि सौर्य ऊर्जाबाट चल्ने सामानको खरिदबारे सरकारले उदार नीति लिएको प्रष्ट छ । 

नेपालमा मात्र होइन, सौर्य ऊर्जाको खपत विश्वमा नै बढाउनु पर्ने माग बढिरहेको छ । विश्वमा यस विषयमा नयाँ नयाँ खोज बढिरहेका छन् ।

घामको किरणलाई ऊर्जाका रुपमा प्रयोग गर्ने प्रचलन एकदम नयाँ होइन । पूर्वआधुनिक सभ्यताहरुले पनि ऊर्जाको स्रोतका रुपमा घामको किरण प्रयोग गरेका थिए । तर, यो वृहत् रुपमा थिएन । सामान्य घरेलु प्रयोजनका लागि सौर्य ऊर्जा प्रयोग हुँदै आएको थियो । 

इतिहासलाई हेर्ने हो भने झन्डै ३ हजार वर्ष पहिले चीनमा प्याराबोलिक मिरर प्रयोग गरिन्थ्यो । यसले घामको किरणलाई एकिकृत गर्न सहयोग गथ्र्यो । त्यहाँबाट निस्किएको राप र ऊर्जालाई प्रयोग गरेर मासु पोल्ने काम चीनमा गरिन्थ्यो । 

त्यसको केही पछि सोलार थर्मल प्रणालीको विकास भयो । यो प्रविधिले हिउँदमा घामको किरण प्रयोग गरेर पानी तताउने काम गर्न थाल्यो । फोटोभोल्टिक सेलको आविष्कार भएपछि सौर्य ऊर्जाको उपयोगिताबारे नयाँ बाटोहरु खुल्न थाले । तर, यसको प्रयोग धेरै बढ्न सकेन । 

पहिले फोटोभोल्टिक सेल बनाउन सेलेनियमको प्रयोग गरियो । यो महङ्गो भयो । सन् १९५४ मा बेल ल्याबका वैज्ञानिकहरुले सिलिकनका कणमा घामको किरणले विद्युतीय तरंग निकालेको थाहा पाए । यो खोजपछि सौर्य ऊर्जाको क्षेत्रमा नयाँ युगको थालनी भयो । यो सस्तो पनि भयो, प्रभावकारी पनि भयो । 

सन् १९५८ मा अमेरीकन स्याटलाइट भान्गार्ड १ ले यो प्रविधिको प्रयोग पहिलो पटक गर्यो । ६ वटा सिलिकनले बनेका पिभी सेल बोकेर उक्त स्याटलाइट पृथ्वीको कक्षमा गयो । 

यसको उपयोगिता त बढ्न थाल्यो तर यो अझै पनि महङ्गो हुँदै गयो । सन् १९७० को दशकमा सौर्य ऊर्जाबाट एक वाट बिजुली निकाल्न १०० अमेरिकी डलर लाग्थ्यो । 

सन् २०१६ मा आइपुग्दा त ५० सेन्टमा मात्र एक वाट बिजुली निकाल्न सकिने भयो । यो क्रम वा खर्च अझै घट्दै गइरहेको छ । सन् १९३० मा अमेरिकी एरोनोटिकल इन्जिनियर उत्पादनसँग सम्बन्धी रहेर एउटा लेख निकाले । उनको द लर्निङ कर्भ नामको त्यो सिद्धान्त सौर्य ऊर्जा उत्पादनमा निकै प्रभावकारी देखिन थाल्यो । 

चीनले पछिल्लो समय सौर्य ऊर्जा उत्पादनमा विशेष चासो देखाइरहेको छ । अहिले बजारमा आएका कतिपय सेलार प्यानलहरु साँच्चिकै सस्तो दरमा पाउन सकिन्छ ।

अब त विश्वमा नै सौर्य ऊर्जालाई पेट्रोलियम पदार्थमाथिको निर्भरता हटाउन विकल्पका रुपमा लिन थालिएको छ ।


यो सामाग्री सेयर गर्नुहोस्


यो पनि नछुटाउनुहोस्